สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ  สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจพื้นที่จังหวัดสุรินทร์และอุบลราชธานี ในวันอังคารที่ 29 มกราคม 2562  โดยสรุปพระราชกรณียกิจ ดังนี้

                 เวลา 09.30 น. เสด็จพระราชดำเนินไปทรงเยี่ยมและติดตามผลการดำเนินงานโครงการตามพระราชดำริฯ  ณ โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนท่านผู้หญิงสุประภาดา เกษมสันต์ บ้านโพธิ์ ตำบลตะเคียน อำเภอกาบเชิง จังหวัดสุรินทร์ ทอดพระเนตรกิจกรรมการเรียนการสอนของโรงเรียนและทรงเยี่ยมราษฎรที่มาเฝ้าฯ รับเสด็จ โดยหัวหน้ากลุ่มพื้นที่อนุรักษ์แบบบูรณาการ หัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยทับทัน-ห้วยสำราญ และคณะเจ้าหน้าที่เข้าร่วมเฝ้าฯ รับเสด็จ

                 เวลา 14.00 น. เสด็จพระราชดำเนินไปทรงเยี่ยมและติดตามผลการดำเนินงานโครงการตามพระราชดำริฯ  ณ โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน ศาสตราจารย์ดอกเตอร์ เนวิน  สคริมชอว์ บ้านเจริญชัย ตำบลคอแลน อำเภอบุณฑริก จังหวัดอุบลราชธานี ในส่วนที่เกี่ยวข้องกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช  คณะเจ้าหน้าที่สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 9 (อุบลราชธานี) ร่วมเฝ้าฯ รับเสด็จ โดยถวายงานเกี่ยวกับโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชตามพระราชดำริ ความสำคัญและความสัมพันธ์ของป่า-น้ำ-ช้าง-คน ข้อมูลพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าบุณฑริก-ยอดมน ช้างป่า พืชอาหารช้าง แนวทางแก้ไขปัญหาช้างป่าในพื้นที่ รวมถึงการผนวกพื้นที่เพื่อเพิ่มแหล่งอาหารสัตว์ป่าบริเวณรอยต่อเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าบุณฑริกฯ กับอุทยานแห่งชาติภูจองนายอย

              ในการนี้ ได้ทรงสนพระทัยและทรงห่วงใยในการอนุรักษ์สัตว์ป่าและการอนุรักษ์ช้างป่าทั้งภายในประเทศและระหว่างประทศ 

                   เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าบุณฑริก-ยอดมน ตั้งอยู่บนเทือกเขาพนมดงรัก มีพื้นที่  226,958  ไร่ ด้านทิศเหนือและทิศตะวันออกติดกับสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว เป็นถิ่นอาศัยของช้างป่าเพียงแห่งเดียวในอีสานใต้ พบช้างป่าประมาณ  35 – 40  ตัว หากินกระจายอยู่ทั่วบริเวณพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าบุณฑริก-   ยอดมนและมีแผนการจัดการพื้นที่แนวเชื่อมต่อป่า (corridor) สำหรับช้างป่าและสัตว์ป่า บริเวณรอยต่อระหว่างเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าบุณฑริก-ยอดมนและอุทยานแห่งชาติภูจองนายอย โดยกำหนดผนวกพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ ป่าบุณฑริก ท้องที่ตำบลห้วยข่า อำเภอบุณฑริก จังหวัดอุบลราชธานี เนื้อที่ประมาณ 33,600 ไร่ เป็นป่าอนุรักษ์เพื่อให้เป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าเพิ่มเติมและสามารถเคลื่อนย้ายระหว่างพื้นที่ได้อย่างต่อเนื่อง ตลอดจนช้างป่าบางส่วนได้เคลื่อนย้ายข้ามพรมแดนไปยังเมืองกุสุมา แขวงจำปาสัก สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ซึ่งได้ประสานความร่วมมือในการอนุรักษ์ช้างป่าระหว่างประเทศไทยและสาธารณะประชาธิปไตยประชาชนลาวอย่างใกล้ชิด ในการจัดการพืชอาหารช้างและถิ่นอาศัยสัตว์ป่า ได้ดำเนินการปรับปรุงแหล่งน้ำ พืชอาหารสัตว์ป่าและช้างป่า การปรับปรุงดินโป่ง การปรับปรุงทุ่งหญ้าแหล่งอาหารสัตว์ป่า นอกจากนี้ยังอยู่ในระหว่างดำเนินการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับพืชอาหารช้างป่าจากร่องรอยอาหารที่ช้างกินและกองมูล เพื่อเป็นข้อมูลประกอบในการนำพืชอาหารช้างไปปลูกเสริมในพื้นที่  สำหรับกรณีการแก้ไขปัญหาเกี่ยวกับช้างป่าออกนอกพื้นที่เข้าทำลายทรัพย์สินและพืชผลทางการเกษตรของราษฎร กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช มีแนวทางในการชดเชยค่าเสียหายจากการประเมินสภาพการสูญเสียของพืชผลทางการเกษตร และกรณีเพิงพัก กระท่อมหรือบ้านเรือนที่ถูกช้างป่าทำลาย เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าบุณฑริก-ยอดมน จะมอบหมายให้เจ้าหน้าที่เข้าไปดำเนินการซ่อมแซมปรับปรุงให้แล้วเสร็จโดยเร็ว

ในการนี้ ได้พระราชทานพระราชดำริสรุปความว่า

  1. ขอให้สำนักงาน กปร. กรมชลประทาน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง พิจารณาจัดหาน้ำให้แก่ศูนย์การเรียนตำรวจตระเวนชายแดนชุมชนป่าหญ้าคา ตำบลโนนก่อ อำเภอสิรินธร จังหวัดอุบลราชธานี และราษฎรบริเวณใกล้เคียง เพื่อสนับสนุนน้ำสำหรับอุปโภค บริโภค และกิจกรรมต่างๆ ภายในโรงเรียน ได้อย่างเพียงพอตลอดทั้งปี
  2. ขอให้สำนักงาน กปร. กรมชลประทาน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง พิจารณาจัดหาน้ำให้แก่ศูนย์การเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านดงตาหวาน ตำบลแก่งเค็ง อำเภอกุดข้าวปุ้น จังหวัดอุบลราชธานี เพื่อสนับสนุนน้ำสำหรับอุปโภค บริโภค และกิจกรรมต่างๆ ภายในโรงเรียน
  3. ขอให้กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช พิจารณาส่งเสริมการปลูกพืชอาหารช้างป่าที่อาศัยอยู่ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าบุณฑริก-ยอดมน เพื่อแก้ไขปัญหาช้างป่าในพื้นที่และป้องกันไม่ให้ช้างป่าบุกรุกเข้ามาในเขตชุมชนและโรงเรียน

             เวลา 16.00 น. เสด็จพระราชดำเนินไปทรงเยี่ยมและติดตามผลการดำเนินงานโครงการตามพระราชดำริฯ  ณ ศูนย์การเรียนตำรวจตระเวนชายแดนชุมชนป่าหญ้าคา ตำบลโนนก่อ อำเภอสิรินธร จังหวัดอุบลราชธานี ในส่วนที่เกี่ยวข้องกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช  คณะเจ้าหน้าที่สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 9 (อุบลราชธานี) ร่วมเฝ้าฯ รับเสด็จ โดยถวายงานเกี่ยวกับข้อมูลพื้นที่ชุมชน ธนาคารอาหารชุมชน กิจกรรมครูป่าไม้ และการเพาะชำกล้าไม้โรงเรียน รวมทั้งการประสานหน่วยงานสังกัดกรมชลประทานพิจารณาแนวทางการแก้ไขปัญหาน้ำเพื่อการใช้สอยของศูนย์การเรียนตำรวจตระเวนชายแดนชุมชนป่าหญ้าคา และโครงการพัฒนาป่าไม้ตามแนวพระราชดำริบ้านหญ้าคา สังกัดกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ตลอดจนเป็นน้ำสำหรับสัตว์ป่าในพื้นที่ โดยปรับปรุงแหล่งน้ำเดิมเพื่อเป็นแหล่งน้ำสัตว์ป่าและแก้ไขปัญหาการขาดแคลนน้ำเพื่อการใช้สอยในฤดูแล้ง

                ในการนี้ ได้ทรงสนพระทัยผลผลิตจากป่าและทรงรับสั่งแก่นายอัศนัย นิลพุดซา หัวหน้าโครงการพัฒนาป่าไม้ตามแนวพระราชดำริบ้านหญ้าคา ความว่า “ให้ช่วยทำให้เด็กรู้จักป่า” พร้อมนี้ได้ถวายผลผลิตจากแปลงสาธิตวนเกษตรของโครงการฯ จำนวน  1  กระเช้า